De boekhouders van de Holocaust

De Holocaust kent volgens Raul Hilberg daders, slachtoffers en omstanders. Maar twee groepen verdienen een aparte vermelding: het verzet en de overheden, die in ieder bezet land een eigen, belangrijke rol speelden. Ook de overheid in Nederland. Hoe veranderde het papieren spoor naar een spoor van ijzer en dood? Stap voor stap wordt gevolgd. Vrijwel alle van de 200.000 ambtenaren vulden een ariërverklaring in, mede in navolging van 's lands hoogste rechtscollege de Hoge Raad. Ambtenaren van de bevolkingsregisters in 1050 gemeenten registreerden 160.000 burgers van Joodse afkomst. De Joodse burgers werden ontrecht door overheid en juristen, beroofd met medewerking van notarissen, makelaars en bemiddelaars. Nederlandse politieagenten haalden Joodse burgers uit hun huis. De Tram- en Nederlandse Spoorwegen vervoerden de gedeporteerden. Van de 140.000 zogenoemde vol-Joden zou bijna 75% de oorlog niet overleven, het hoogste percentage in bezet West-Europa. Zoals een Nederlandse topambtenaar schreef aan de Duitsers tijdens de bezetting: 'Bevolkingsboekhouding is dienen.'