Έθνος και Γλώσσα

Αρχές του 20ου αιώνα και στην ελληνική κοινωνία ο δημοτικισμός, ως κίνημα, ενισχυόμενος από φιλοπρόοδους λόγιους και επιχειρηματίες της διασποράς (Αλέξανδρος Πάλλης, Αργύρης Εφταλιώτης, Πηνελόπη Δέλτα), γίνεται σύμβολο και εργαλείο γενικότερου εκσυγχρονισμού της ελληνικής κοινωνίας. Εκ των πρωταγωνιστών δημοτικιστών, ο εκπαιδευτικός και πολιτικός, Δημήτριος Γληνός. Ποια είναι ωστόσο η γνώμη του Γληνού για το γλωσσικό ζήτημα και τον αντίκτυπό του στην ελληνική κοινωνία; Το απόσπασμα άρθρου του στο περιοδικό «Νέοι Πρωτοπόροι» μάς δίνει την απάντηση. «Το γλωσσικό πρόβλημα δεν κλείνεται μέσα στα σύ­νορα της λογοτεχνίας. Αυτό το λάθος το κάνουνε γενικά, μπορεί να πει κανένας, οι αστοί λογοτέχνες. Κλεισμένοι αυ­τοί μέσα στον ελεφάντινο πύργο του ατομικισμού τους, που τους απομονώνει και τους κρατάει μακριά από τον εργαζό­μενο λαό και τα πραγματικά προβλήματα του πολιτισμού του, αδιαφορούν τι γίνεται πάρα πέρα από τα λογοτεχνή­ματά τους.» Και αλλού, στο ίδιο άρθρο, «Η αστική τάξη δεν έχει πια σήμερα καμιά διάθεση να λύσει το γλωσσικό ζήτημα. […] πα­ρά θέλει να του δώσει μια στραβή λύση, για να δυσκολέψει το δρόμο της πνευματικής απολύτρωσης του εργαζόμενου λαού.» Η μελέτη «Έθνος και Γλώσσα» πρωτοδημοσιεύτηκε στο «Δελτίο Εκπαιδευτικού Ομίλου» το 1922. Ο Γληνός στην μελέτη αυτή, αντιπαρατίθεται επιστημονικά στα επιχειρήματα των οπαδών της καθαρεύουσας, που θεωρούν πως η δημοτική θέτει σε κίνδυνο την εθνική ενότητα αλλά και την ιστορική συνείδηση του Έθνους.